Beste vrienden, familie, Leuvenaars,

Vandaag herdenken we samen een nacht die onze stad en ons land mee vorm heeft gegeven: we herdenken de bloednacht van 18 april 1902. De nacht waarin het recht op inspraak - iets wat we vandaag vaak vanzelfsprekend vinden - een hoge prijs betaalde. 

Ik spreek hier als het jongste gemeenteraadslid van Leuven. Als verkozene kreeg ik het vertrouwen - een verantwoordelijkheid die ik vandaag ten volle voel. Want democratie is geen bezit dat eens verworven, daarna zorgeloos kan worden doorgegeven. Democratie is werk. Dag na dag. 

Om te begrijpen waarom we vandaag herdenken, moeten we even terug naar het begin van de twintigste eeuw. België kende toen nog geen algemeen enkelvoudig stemrecht. Het systeem was ongelijk: wie meer bezit had, woog zwaarder door. Stemmen was geen recht voor iedereen, maar een voorrecht voor enkelen. En precies daarom klonk in 1902 in het parlement opnieuw de roep om verandering: het voorstel voor het algemeen enkelvoudig stemrecht.

Dat voorstel haalde het niet. En in Leuven reageerden mensen. Ze kwamen op straat, omdat ze voelden dat het ging om hun waardigheid: de erkenning dat elke stem gelijkwaardig is.

Wat begon als protest, eindigde in tragedie. Zes jonge mannen verloren het leven en Leuven verloor een stukje van zichzelf. Dit is de impact waarover we spreken wanneer geschiedenis geen hoofdstuk in een boek blijft, maar een litteken in een stad.

De bloednacht was echter geen eindpunt. Het was het begin van een bredere beweging die België voorgoed zou veranderen. Wat niet lukte in 1902 lukte wel na de Eerste Wereldoorlog toen het algemeen enkelvoudig stemrecht voor mannen werd ingevoerd. De bloednacht van 1902 werd zo het begin van een democratiseringsproces dat zich niet in één keer voltrok, maar stap voor stap, generatie na generatie, telkens opnieuw gedragen door mensen die hun verantwoordelijkheid opnamen en deelnamen aan het debat. 

Die stappen waren niet altijd snel. Zo moesten vrouwen langer wachten. Ze kregen hun volwaardig stemrecht pas in 1948.

Als je de geschiedenis als één lange lijn bekijkt, zie je iets belangrijks: stemrecht is vaak het begin van emancipatie. Het is het moment waarop een groep niet langer alleen onderwerp is van beleid, maar ook medeauteur kan worden. Stemmen betekent: meetellen in de samenleving. Een stem uitbrengen is zeggen: "Ik hoor erbij, en ik draag ook verantwoordelijkheid."

Democratie is luisteren. Wegen. Argumenteren. En bereid zijn tot compromis.

Vandaag voelen we allemaal dat onze democratie onder druk staat. Polarisering maakt gesprekken harder. Wantrouwen maakt het makkelijker om elkaar te veroordelen dan te begrijpen.

En in een tijd van snelle meningen en nog snellere berichten is het soms moeilijk om feiten en emoties uit elkaar te houden. Dat heeft gevolgen: voor hoe veilig mensen zich voelen, voor hoe verbonden een stad is, en voor hoeveel vertrouwen we elkaar gunnen.

Daarom is herdenken belangrijk: niet om in het verleden te blijven hangen, maar om met open ogen te zien wat er op het spel staat— en om zorgzaam om te gaan met deze erfenis.

Vandaag nemen we even de tijd om te herdenken wie het leven liet. Geen nummers, geen voetnoten — mensen. Ik noem hen bij naam:

• Martin Vanlens (39 jaar), dagloner

• Petrus Jensen (16 jaar), bakkersgast

• Petrus Jansegers (38 jaar), voerman

• Petrus Imbrechts (17 jaar), zeepzieder

• Jan Govaerts (22 jaar), ajusteur

• Jan Keusters (42 jaar), dokwerker

We kunnen hun lot niet terugdraaien. Maar we kunnen er wel voor zorgen dat hun verhaal niet verloren gaat. Dat hun verlies ons herinnert aan iets eenvoudigs, maar ook veeleisend: dat rechten nooit vanzelf komen, en nooit vanzelf blijven.

Aan mijn generatie — en aan iedereen die zich aangesproken voelt — wil ik daarom dit vragen: verdedig het debat. Bescherm de ruimte waar mensen van mening mogen verschillen zonder elkaar af te schrijven. Ga stemmen, ga in dialoog wanneer het moeilijk wordt, en wees waakzaam voor wie groepen opnieuw het zwijgen wil opleggen.

Verdedig diversiteit. Gelijkwaardigheid in diversiteit brengt ons verder — het brengt onze stad verder.

Als Leuven iets kan zijn, dan is het een stad die haar verleden eert door met een open blik naar de toekomst te kijken. 

Laat dit de beweging zijn die we meenemen naar morgen: beseffen welke impact woorden en daden hebben. Verantwoordelijkheid opnemen — als burger, als buurt, als stad. En zorgzaam omgaan met deze erfenis, ook wanneer het moeilijk wordt. Vandaag en morgen.

Dank u wel.